Het verhaal van mijn moeder

Angelien Meijdam uit Zutphen schreef ons het verhaal over haar moeders jeugd. Haar moeder heeft vele jaren gezwegen, maar wil haar verhaal nu delen. Om mensen te laten zien dat je moet ingrijpen, als je kindermishandeling vermoedt. ‘Al wordt er 1 kind gered van mishandeling , dan is mijn lijden niet voor niets geweest.’

Dit is het verhaal van mijn moeder. Ze heeft altijd  weinig over haar jeugd gepraat, omdat de directe familie niet wilde dat ze erover vertelde.  Doordat ze er niet over mocht praten, weten een heleboel mensen niet wat haar is overkomen en wordt ze als dom bestempeld (ze kan niet goed schrijven door gebrek aan scholing en dyslexie). Dat negeren vind ik vreselijk, want ze verdient bewondering dat ze het overleefd heeft. Haar zusje heeft het niet overleefd, die overleed op twaalfjarige leeftijd. Er is nog een derde kind geboren, maar die werd maar een paar dagen oud. Mijn moeder weet niet of dat een jongen of meisje was, en of het een natuurlijke dood is gestorven… Haar vader heeft haarzelf op vierjarige leeftijd geprobeerd te verdrinken, maar werd betrapt door een knecht.

In het gezin waarin ze toen werd geplaatst, was het niet veel beter. De man van dat gezin zette een mes op haar keel als hij dronken was en dreigde haar dan te doden. Ook kreeg ze  klappen in haar gezicht als ze lag te slapen.

Later is mijn moeder in een ander gezin terecht gekomen, waar ze ook mishandeld werd. Hun eigen kinderen hadden het ook heel slecht, vertelde mijn moeder eens. Ze mocht niet aan tafel zitten en moest op de grond van de bijkeuken zitten en eten. Pas las ik een papiertje waar ze de ervaringen op had geschreven. Het blijkt dat ze ook aan de ketting ‘lag’ en opgesloten werd in een kist…. Een arts constateerde jaren geleden dat ze een kromming in de nekwervels had opgelopen vanwege de slaag die ze kreeg.

Eén keer per jaar kreeg ze mooie kleren aan, werd het haar gevlochten en kreeg ze een mooie dure pop in de armen gedrukt. Die dag kwam er dan een meneer langs in een net pak. Iemand van de kinderbescherming ? Als die al bestond in de jaren twintig en dertig.

Later wist ze het huis te ontvluchten. Ze had verkering gekregen met mijn vader en wilde graag het bruiloftsfeest van de ouders van haar vriend meevieren. Haar ‘pleegouders’ verboden dat en wilden haar opsluiten in de kelder. Mijn moeder had een slim plan: ze vroeg of ze in ieder geval nog een keer naar het toilet mocht voor ze haar gingen opsluiten. Dat mocht, en ze is toen via een raam ontsnapt! Als een gek is ze naar haar aanstaande schoonouders gerend en vertelde wat er gebeurd was. Ze mocht daar blijven wonen (ze was al ruim twintig jaar oud).

Dit zijn maar een paar dingen die ze heeft meegemaakt. De zus van mijn moeder schijnt uit huis te zijn geplaatst vanwege ernstig seksueel misbruik en is daarna in een klooster terecht gekomen. Helaas is ze niet lang daarna overleden, op twaalfjarige leeftijd. Dat was rond 1930. Het misbruik moest dan wel heel erg geweest zijn, want in die tijd sprak niemand daarover.

Mijn moeder vindt het niet-ingrijpen het ergste als je mishandeld wordt. Je voelt je dan zo alleen staan. En daarnaast het feit dat hulpverleners de situatie vaak niet doorhebben. Ze laten zich misleiden door een toneelstukje: het kind ziet er voor die dag netjes en schoon uit, de ouders praten netjes mee met de hulpverlening, waardoor de schrijnende situatie niet gezien wordt.

Ze hoopt dat haar verhaal er aan kan bijdragen dat iemand die twijfelt of hij moet ingrijpen, dat zeker doet. ‘Al wordt er 1 kind gered van mishandeling , dan is mijn lijden niet voor niets geweest,’ zei mijn moeder toen ik aangaf dat ik plannen had met haar verhaal. Zelf kan ze het niet meer opschrijven, omdat ze al een aantal jaren in een verpleeghuis zit. Ze is aan het dementeren en is na een beroerte nog meer achteruitgegaan.